مردم ايلام به فراخور نوع زندگي ومعشيت از گذشته هاي دور تا كنون از انواع شيوه هاي
سرگرمي و بازيها ي مختلف در موقع فراغت ومراسمات شاد استفاده نموه اند، ولي وامروزه به
علت مشكلات فراوان زندگي از يك سو ورايج شدن سرگرميهاي متنوع ديگر اين نوع بازيها كمتر
اجراء مي شوند. معمولاُ مردان وزناني كه سني از آنها گذشته و قدرت جسمي كمتري دارند در
موقع فراغت تنها به شرح خاطرات گذشته و برخي شوخيها با همديگر مي پردازند ولي ديگران به
انجام برخي سرگرميها وبازيها مبادرت مي ورزند .
زنان كه تنها شبها مقداري فرصت دارند گاهي به انجام بازي (گل وپوچ ) وبرخي سرگرميهاي
كلامي ديگري پردازند ولي دختران وخصوصاً نوجوانان به بازيها وسرگرميهاي بيشتري مي پردازند
كه عمده ي آنها از طريق مدارس ياد گرفته اند .
عمده ترين بايها مردان (بيشترجوانان ونوجوانان) ايلامي علاوه بر بازيها جديدي مثل ، فوتبال
و واليبال از اين قرارند :
1. كِلاورِوان (Kelāwrewān ) : در اين بازي بازيكنان به دوسته مساوي تقسيم شده
وسپس روي زمين دايره اي به شعاع مناسب مشخص مي نمايند و يك گروه به قيد
قرعه در درون دايره به حالت چهار دست وپا قرار مي گيرند وهر كدام كلاهي به
سردارند و دسته ي دوم بايستي بدون آنكه ضربه ي پاي تيم مقابل خورده باشند
يكي از كلاهها را برداشته وبه سرعت به نقطه اي كه در فاصله ي دورتر از قبل
مشخص شده برساند و در حين فرار صاحبان كُلا (تيم درون دايره ) بايستي سعي
كنند او را بگيرند وهمبازيهاي وي به او كمك كرده وممكن است كُلا دست به دست
گردد تا به مقصد برسد واگر رسيد يك امتياز واگر كلاه را پيش از رسيدن به محل
بازس گرفتند تيم مقابل بايستي در درون دايره قرار گيرد و بازي از نوشروع مي گردد
و ممكن است از قبل سقف امتيازي مشخص شده باشد وهر تيمي زود به آن سقف
امتياز رسيد برنده نهايي مي باشد. اين بازي مختص مردان است .
2. پَلان (Palân) : افراد به دو گروه تقسيم و هر گروه سه قطعه سنگ باريك وبلند
(حدود 40 سانتيمتري ) را در يك رديف و به فاصله يك تا 5/1 متري از همديگر قرار
داده وبايستي فاصله ي هر دو گروه مناسب پرتاب سنگ اعضاباشد. سپس به قيد
قرعه يكي از گروهها شروع نموده وهر فرد يك سنگ به طرف سنگهاي تيم مقابل
پرتاب مي نمايد واگر يكي از آنها را انداخت سنگ ديگري پرتاب مي كند وهمينطور تا
آخر اگر نزد نفر بعدي تا همه ي تيم سنگهاي خود را به هدف پرتاب كردند و پس از
آن تيم مقابل به همين روال شروع مي كنند هر تيمي كه زودتر از ديگري هر سه
عدد سنگ كاشته شده را هدف قرار دارد ، يك امتياز مي گيرد و سپس جاي تيمها
عوض وبازي از نو آغاز مي گردد واگر سنگهاي يك گروه سالم مانده وهيچكدام زده
نشدند وگروه ديگر ه هر سه سنگ (نشانه اش ) افتادند دو امتياز محسوب وزمين
هم جابجا نمي شود سقف امتياز از قبل مشخص وهر گروهي زودتر به آن سقف
برسد ، برنده است. اين بازي بيشتر توسط مردان اجرا مي شود. ولي گاهي زنان
نيز مشاركت دارند.
3. چُوزَر (Čoozar = چوب طلايي ) ، بازي منحصراً در شب انجام مي شود و بيشتر
بوسيله ي نوجوانان (پسر ودختر ) به اجرا در مي آيد. در اين بازي افراد به دو گروه
تقسيم وسپس قطعه چوبي كوچك كه داراي نشانه ي مشخص باشد و يا آنرا مثلاً
بابستن پارچه اي مشخص نموده باشند را تهيه نموده وسپس هر دو گروه رو به يك
طرف نموده ويك نفر قطعه چوب را بدون آنكه خود نگاه كند به طرف پُشت پرتاب مي
كند وپس از چند ثانيه مكث همه به آن طرف هجوم برده و به دنبال يافتن چوب بر
مي آيند وضمن آن بايستي مراقب گروه ديگر باشند كه اگر آنرا يافتند فوراً آن فرد را
گرفته وچوب راپس بگيرند.
هر گاه فردي آنرا پيدا نمود بايستي به شدت پنهان كاري نموده وبه نحوي اعضاي
گروه خود را با خبر كند وكم كم به كناري كشيده وآماده ي فرا به سوي محل
نشانه اي كه از قبل تعيين شده بشود وبه محض آماده شدن بايستي با صداي
بلند بگويد : « يافتم » وسپس فرا كند واز اين لحظه مثل بازي «كِلاوروِان » افراد
هر دو گروه سعي در بردن چوب به محل نشانه ويا پس گرفتن آن هستند وامتياز
دهي نيز مثل بازي كلاروروان است .
قاچان يا قَمچان : اين بازي كه مشترك بين پسران ودختران است بسيار پيچيده مي باشد و بطور كلي عبارت از 12 عدد ريگ ( به اندازه ي حبه قند ) مي باشد وافراد شركت كننده (حداكثر 4 نفر ) به ترتيب انها را در مُشت گرفته وسپس در يك حركت تند آنها را مقداري به هوا پرتاب ميكند وسپس بايستي با پشت دست آنها را نگهدارد وتعدادي كه روي پُشت دست قرار مي گيرند بايستي كمتر از 4 عدد نباشند واگر كمتر از 4 شد نوبت نفر بعدي است واگر 4 يا بيشتر شد بايستي با حركت ديگر آنها را به هوا انداخته ومجدداً در مُشت بگيرد وسپس با حركت ديگر 3عدد آنها را به دست ديگر پرتاب كند ويك عدد را نگه دارد . در همه ي اين حركات بايستي هيچكدام از ريگ ها به زمين نيافتند وقتي اين عمل انجام شدبه يك ريگ باقي را به هوا پرتاب و همزمان يك ريگ از آنهايي كه در زمين هستند باهمان دست برداشته وفوراً ريگ پرتاب شده به هوا را بدون رسيدن به زمين نيز مي گيرد و اين عمل تكرار مي شود تا وقتي مجموع ريگهاي به 4 رسيد ومثل عمل قبل سه عدد آنها را به دست ديگر پرتاب مي كند وهمينطور تا همه ي ريگها را از زمين بردارد وعمل جدا سازي را به دسته هاي سه تايي انجام دهد واگر موفق شد به همه ي طرف هاي ديگر بازي (به هر تعداد كه باشند ) مي گويد :«كِرر» به معني (كِرج شدن مُرغ و خوابيدن روي تخمها ) وبازي را از اول مجدداً شروع مي كند ودر هر مرحله كه شكست بخورد نوبت به نفر بعدي مي رسد واگر موفق شد با هر مرحله يك عدد از ريگها را به عنوان تخم زير ران ديگر بازيكنان مي گذارد و اگر تا آخر موفق شد و فقط سه عدد ريگ ماند بايستي هر سه عدد ريگ را به پُشت دست نگهدارد ومجدداً به داخل دست (با پرتاب كردن به هوا ) برگرداند وگاهي برخي اعمال ديگر براي سنگ آخر انجام مي يگرد و در نهايت پس از اتمام سنگها آن فرد برنده مي شود ولي اگر در حين بازي نتوانست و ديگران موفق شدند بايستي ابتدا «كِرج » شدن خود وسپس تك تك ريگ ها را پَس بدهند وسپس طرف را «كِرج » نمايند. بازيهاي فراوان ديگري رواج دارد مانند : 1. هِشار هِشاره(قايم موشك ) 2. اَكاوتي(اَلك دولَك ) 3. هفت سنگ 4. جَوزان 5. تيله بازي 6. دالِگه دَخيل(گرگم به هوا ، مخصوص دختران ) 7. قُلان (لنگران )
