يكي از قديمترين رشتههاي فعاليت بشر را صنايع دستي تشكيل ميدهد و به موجب برخي از اسناد و مدارك تاريخي، سابقهي پيدايش صنايع دستي به عصر حجر ميرسد و نمونه هاي بارز آن هم در استان ايلام به وفور موجود مي باشد از سنگ آسيابهاي سنگي گرفته تا وسايل تيز برنده كه با سنگ ساخته شده مي توان به ان اشاره كرد
در اين دوره ساخت ظروف و همچنين بعضي ابزار مصرفي در زندگي روزمره نظير نيزه و خنجر از سنگ جهت صيد و شكار حيوانات معمول شد و رفته رفته به علت پيشرفت فكري بشر از ساير مواد موجود در طبيعت نظير خاك رس، چوب، سنگ آهن، مس و بالاخره پشم و كرك حيوانات و الياف گياهي نيز استفاده به عمل آمد، به طوري كه سابقهي ساخت اشياء سفالي و مسي به بيش از چهار هزار سال پيش ميرسد و شواهدي در دست است كه نشان ميدهد صنايع دستي و روستايي در مراحل مختلف تكامل اقتصادي يعني اقتصاد شباني، اقتصاد كشاورزي و حتي اقتصاد صنعتي تامين كننده بسياري از احتياجات بشر بوده و به خصوص تحت شرايط اقتصاد بسته، مهمترين عامل تامين نيازمنديها محسوب ميشود.
در تعقيب خط سير تحول تاريخي ابزار توليد، به اين نكته بر مي خوريم كه بشر ابتدائي به كمك دست و بدون استفاده از هيچ وسيله و ابزاري اقدام به ساخت اشياء مصرفي و زينتي ميكرده است. به موازات تكامل فكري بشر تدريجاً ساخت و استفاده از ابزار كه از يكسو موجب كاهش زحمت بدني و از سوي ديگر باعث افزايش كار مي شد، رواج يافت و طي ادوار مختلف تكامل و پيشرفت فوق العاده يي حاصل كرد.
از نقطه نظر تحولات فني و تغيير ابزار كار و روش توليد، ظهور و گسترش انقلاب صنعتي اروپا بزرگترين رويداد تاريخي محسوب مي شود، زيرا صنايع و حرفه هاي دستي كه طي قرنها منشاء توليد كالاهاي مختلف بود به يكباره دچار آن چنان تحول و دگرگوني عظيمي شد كه بسياري از اين صنايع در كشورهاي كانون انقلاب صنعتي رو به نابودي گذاشت و در اين ميان صنايع دستي ساير كشورها نيز از اثرات انقلاب مذكور در امان نماند چرا كه «توليد انبوه» كالاهاي ماشيني به ميزاني بيش از احتياجات داخلي از يكسو و پيشرفت وسائل حمل و نقل و كاهش مداوم هزينه ي حمل از سوي ديگر، كشورهاي اروپاي غربي را متوجه ي بازارهاي ساير ممالك كرد.
به طور كلي دگرگوني عادات و نوع مصرف كه تا حد زيادي ناشي از تغيير نحوه ي زندگي بر اثر توسعهي شهرنشيني است موجب بروز تحولات تدريجي و عميقي در صنايع دستي شده است به نحوي كه اگر تغيير شكل فرآورده هاي دست ساز كه معلول دگرديسي مصرف مي باشد با تغييرات حاصله در امر ساخت و توليد كه در ارتباط با تكامل ابزار است مورد بررسي قرار گيرد، ملاحظه ميشود كه عليرغم برخي تصورات دربارهي كهنگي صنايع دستي، اين رشته از فعاليت اقتصادي بشر، طي ادوار گذشته از تاثير پديده هاي اجتماعي، اقتصادي و فني بر كنار نمانده و شايد همين قابليت انعطاف صنايع دستي مهمترين عامل حفظ و بقاء آن بوده است.
و امروزه شاهد اين ماجرا هستيم كه صنايع دستي روال رو به رشد خود را به خوبي طي كرده است هنوز دستان هنرمندي هستند كه يك اثر با دستان هنرمند خود به مرحله ظهور و نمايش بگذارند و صنايع دستي كه نمونه اي از ميراث گرانبهاي يك ملت محسوب مي شود باعث ماندگاري و اقتدار يك قوم و يا كشور شده است و اين اقتدار هميشگي و دوام دارد چرا كه هنر در ذات و از خصايص ملتها محسوب مي شود
|
